Давчевска: Аутизмот не е слабост, тоа е начин на доживување на светот кој треба да го разбереме и прифатиме

Во последните години, сè повеќе се зборува за аутизмот. Но, колку од тоа разбирање е вистинско, а колку е само клише или површно знаење? Како специјален едукатор и рехабилитатор, секојдневно се среќавам со децата и младите со аутизам, со нивните семејства и нивните предизвици. Она што најмногу ме мотивира е нивниот потенцијал што често останува непознат за општеството.

Аутизмот не е болест која треба да се „исправи“. Тоа е спектар на невроразновидност, различен начин на доживување на светот, кој вклучува уникатни начини на учење, комуникација и интеракција. Ова значи дека не постои едно „типично“ дете со аутизам секое е различно, со свои предизвици и потреби. Често, општеството гледа на различноста како непријатност или проблем. Детето што не гледа во очи или што не зборува на вообичаен начин веднаш се оценува како тешко, социјално неразвиено или невоспитано. Но вистината е дека овие деца комуницираат на свој начин и ако ја разбереме нивната комуникација, ќе откриеме еден свет полн со искреност, внимание и интелектуална длабочина. Друг голем предизвик се сензорните пречки. Бучни простории, силни светла или хаотични средини можат да предизвикаат анксиозност, стрес и однесување што другите го толкуваат погрешно. Наместо да осудуваме, општеството треба да создаде услови кои овозможуваат сигурност и предвидливост.

Потенцијалот на лицата со аутизам

Лицата со аутизам честопати имаат уникатни способности: внимание на детали, искреност, логичко размислување, креативност и способност за фокусирање. Но тие способности можат да се развијат само во средина која ги прифаќа, ги поддржува и им дава шанса да се изразат. За жал, општеството честопати гледа само ограничувања, наместо можности. Вистинскиот пристап подразбира да се праша: „Што ова дете може да направи и како можеме да му помогнеме?“, наместо да се фокусираме на тоа што не може. Инклузијата не е само физичко присуство во училница или на јавен настан. Таа значи вистинско прифаќање, адаптација на средината и активно учество. Децата со аутизам не треба да заслужат да бидат дел од заедницата тие веќе припаѓаат тука.

Митови што треба да се срушат

Мит 1: „Децата со аутизам не сакаат дружење.“
Вистина: Тие сакаат контакт, но на свој начин и во својот ритам.

Мит 2: „Аутизмот значи дека нема емоции.“
Вистина: Емоциите се силни, но често се изразуваат поинаку.

Мит 3: „Аутизмот е ретко и не се случува во нашата заедница.“
Вистина: Аутизмот е глобален феномен, влијае на семејства од сите слоеви и култури.

Практични совети за општеството

Како специјален едукатор, еве неколку конкретни совети за сите нас:

1. Прифатете различност –Не очекувајте сите да комуницираат или да се однесуваат како вие. Различноста е вредност.
2. Создавајте структура и предвидливост – Деталите, распоредот и рутината носат сигурност кај децата со аутизам.
3. Комуницирајте јасно и едноставно – Кратки, конкретни реченици, визуелни поттикнувачи и повторување помагаат за разбирање.
4. Обезбедете сензорна толеранција – Намалување на бучава, пригушување на светла, создавање „тихи простории“.
5. Поддржете ги родителите – Родителите се првиот и најважниот ресурс. Тие заслужуваат разбирање, помош и признание, а не критика.

Марија Давчевска, специјален едукатор и рехабилитатор

наставник – ментор и реедукатор на психомоторика